و يا در نماز روى خود را مستقبل قبله گردان كه آن شعار دين حنيف است بدانكه قوله ان اقم عطف است بر ان اكون الا آنست كه صله اين محكى است به صيغه امر و فرقى ميان خبر و امر نيست در غرض زيرا كه مقصود وصل جمله است به آنچه متضمن معنى مصدر است و جميع صيغ افعال مساوىاند در اين معنى خواه خبر باشد يا طلب و حقيقت معنى آنست كه ( امرت بالاستقامة فى الدين و لا استبداد فيه باداء الفرائض الانتهاء عن القبائح او فى الصلاة باستقبال القبلة ) و قوله تعالى * ( حَنِيفاً ) * حالست از دين يا وجه يعنى روى آور بدين اسلام در حالتى كه آن دين مايل است از همهء اديان بدين اسلام و يا متوجه دين اسلام باش در حالتى كه تو مايل باشى از همهء اديان بدين اسلام * ( وَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) * و مباش از شرك آورندگان اين خطاب متوجه به غير آن حضرتست و همچنين است قوله * ( وَلا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّه ) * و مخوان بجز از خدا * ( ما لا يَنْفَعُكَ ) * آن چيزى را كه سود نكند تو را خواندن او و پرستيدن آن * ( وَلا يَضُرُّكَ ) * و زيان نرساند به تو فرو گذاشتن آن * ( فَإِنْ فَعَلْتَ ) * پس اگر بكنى يعنى بخوانى آن چنين چيزى را * ( فَإِنَّكَ ) * پس بدرستى كه تو * ( إِذاً مِنَ الظَّالِمِينَ ) * آن هنگام از ظالمان باشى كه وضع دعا در غير موضع آن كنى و بجهة آن ضرر آن را كه عقابست بر خود لازم گردانى اگر گويند ما لا ينفعك و لا يضرك مشعر است به آنكه اگر نفع و ضرر از ايشان آيد عبادت ايشان كن و حال آنكه اين نيز جايز نيست گوئيم معنى آنست كه ( ما لا ينفعك انفع الا له و لا يضرك ضر ) يا آنكه معنى آنست كه ( ان كان عبادة غير اللَّه ممن يضر و ينفع قبيحة فعبادة من لا يضر و لا ينفع اقبح ) * ( وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّه بِضُرٍّ ) * و اگر برساند خدا به تو مرضى يا شدتى يا فقرى * ( فَلا كاشِفَ لَه ) * پس هيچ دفعكننده و بازدارندهء نيست مر آن را * ( إِلَّا هُوَ ) * مگر او كه اللَّه است * ( وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ ) * و اگر خواهد به تو صحت و راحت و غنا * ( فَلا رَادَّ لِفَضْلِه ) * پس هيچ دفع كننده و باز گرداننده نيست مر آن فضل او را وضع فضل در موضع ضمير دليلست بر آنكه حقتعالى متفضل است باراده خير بر بندگان بى استحقاق از ايشان * ( يُصِيبُ بِه ) * مىرساند فضل را * ( مَنْ يَشاءُ ) * به آنكه ميخواهد * ( مِنْ عِبادِه ) * از بندگان خود بر وفق مصلحت و حكمت * ( وَهُوَ الْغَفُورُ ) * و او است آمرزنده پس از غفران او به معصيت او نااميد مشويد * ( الرَّحِيمُ ) * مهربانست پس بطاعة او اميدوار رحمت او باشيد بدانكه ميتواند بود كه